Begraven of cremeren?

Als je moet kiezen tussen begraven of cremeren

Kiezen tussen begraven of cremeren

Vaak heeft de overledene bij leven al vastgelegd dat hij of zij begraven of gecremeerd wil worden, maar dat is niet altijd zo. Is er niets vastgelegd, dan beslis jij als opdrachtgever van de uitvaart (meestal directe familie) hierover. Bij die keuze spelen verschillende overwegingen een rol.

Naast begraven en cremeren komen er steeds meer alternatieven bij. In de toekomst kun je waarschijnlijk ook kiezen voor resomeren, waarbij het lichaam wordt opgelost in een waterbad met chemicaliën. Daarnaast wordt er gelobbyd voor veraarden, het composteren van het lichaam. Donatie aan de wetenschap kan alleen als de overledene dit zelf bij leven heeft geregeld.

Begraven vanuit religieuze overwegingen

Sommige religies verbieden cremeren. Dat geldt voor het jodendom en de islam. Streng protestantse gemeenschappen verbieden cremeren niet, maar raden het wel sterk af. Deze religies delen het geloof in een lichamelijke verrijzenis. De begrafenis vindt dan meestal plaats op een begraafplaats waar dit geloof wordt uitgedragen, zoals een joodse, islamitische of protestante begraafplaats.

De rooms-katholieke kerk heeft cremeren lange tijd verboden, maar dit verbod werd in 1963 opgeheven. Hoewel begraven nog steeds de voorkeur heeft, is cremeren binnen katholieke kring inmiddels heel gebruikelijk. Er zijn zelfs katholieke begraafplaatsen met een crematorium.

Begraven om een plek te hebben om naar toe te gaan

Vind je het fijn om een tastbare plek te hebben om te herdenken en te bezoeken, dan is begraven een goede keuze. Begraafplaatsen zijn vaak dichtbij, waardoor je niet ver hoeft te reizen. Het kan ook prettig zijn dat er al bekenden liggen begraven, zoals familieleden, vrienden of buren.

Begraven omdat er al een (familie)graf is

Soms is de keuze heel praktisch. Is er al een familiegraf waarin nog ruimte is, dan ligt begraven voor de hand. Een familiegraf, ook wel eigen graf of particulier graf genoemd, biedt ruimte aan meerdere overledenen. Dat zijn vaak familieleden, maar dat hoeft niet. Een vriendengraf komt ook voor.

Begraven omdat het duurzaam is

Bij duurzaam begraven denken veel mensen direct aan een natuurbegraafplaats. In Nederland zijn er inmiddels zo’n veertig. Hier gebruik je alleen natuurlijke materialen en gaan graf en lichaam volledig op in de natuur. Een grafmonument is niet toegestaan; soms mag wel een boomschijf of een kei worden geplaatst.

Ook steeds meer reguliere begraafplaatsen bieden natuurbegraven aan, bijvoorbeeld op een speciaal veld. In plaats van een grafmonument kan daar bijvoorbeeld een boom worden geplant.

Begraven op een gewone begraafplaats is op zichzelf al een duurzame keuze. De locatie bestaat al en ligt vaak dichtbij, wat reisbewegingen beperkt. Kies je hiervoor, plaats dan liever géén granieten grafsteen. Graniet is namelijk de belangrijkste reden dat begraven in milieuonderzoeken als belastend wordt gezien.

Tips, hoe maak je begraven nóg duurzamer?

• Geef geen horloges, smartphones of andere milieubelastende spullen mee in het graf.
• Kleed en leg de overledene in afbreekbare materialen. Geen panty’s; nylon breekt nauwelijks af. Liefst ook geen schoenen.
• Kies een kist met biologisch afbreekbare bekleding, of gebruik geen kist maar een afbreekbare lijkwade.

Cremeren omdat het goedkoper is dan begraven

Veel mensen kiezen voor cremeren omdat het goedkoper zou zijn. Over het algemeen klopt dat, vooral doordat er geen kosten zijn voor een graf en grafbedekking. Kies je echter voor een algemeen graf voor tien jaar met een eenvoudig, zelfgemaakt of helemaal geen monument – een groen graf bijvoorbeeld – dan liggen de kosten vaak dicht bij die van een crematie.

Wil je de as bewaren in een columbarium bij een crematorium of begraafplaats, of in een urnengraf, dan komen daar uiteraard extra kosten bij.

Cremeren omdat je dan geen zorg hebt voor een graf

Dit is een veelgenoemde reden om voor cremeren te kiezen. Vooral ouderen willen hun kinderen niet belasten met grafonderhoud en toekomstige verlengingskosten. Dat is begrijpelijk, maar bespreek dit vooraf met je kinderen of kleinkinderen. Misschien willen zij juist graag een graf om te bezoeken en zijn ze bereid dit zelf te onderhouden of te financieren. Het kan ook zijn dat zij later zelf in het familiegraf begraven willen worden.

Onderhoud en verlengingen kun je ook vooraf regelen en financieren, bijvoorbeeld via Grafzorg Nederland.

Cremeren vanuit religieuze overwegingen

Binnen het hindoeïsme is cremeren gebruikelijk. Veel hindoes geloven dat het lichaam door crematie het snelst terugkeert naar de ‘bron’.

Cremeren omdat het steeds duurzamer kan

De meeste crematie-ovens werken nog op aardgas. Dat is een fossiele brandstof waarbij CO₂ vrijkomt. TNO berekende in 2014 dat één crematie ongeveer evenveel CO₂ uitstoot als een vlucht van Amsterdam naar Madrid.

Steeds meer crematoria maken gebruik van elektrische crematie-ovens. Hoe duurzaam dit is, hangt af van de gebruikte stroommix, bijvoorbeeld of er veel zonne- of windenergie wordt ingezet. Daarnaast loopt er onderzoek naar cremeren op waterstof.

Hoe maak je cremeren duurzamer?

• Kies een crematorium met een elektrische oven.
• Kies een crematorium dichtbij. Uit onderzoek blijkt dat vervoer van uitvaartgasten het meest vervuilende onderdeel van een uitvaart is.
• Leg geen spullen in de kist die niet verbranden of schadelijk zijn, zoals smartphones, brillen, horloges en fotolijstjes.

Je lichaam doneren aan de wetenschap

Officieel heet dit je lichaam ter beschikking stellen van de wetenschap. Houd er rekening mee dat er dan geen begrafenis of crematie plaatsvindt. Omdat het lichaam snel moet worden geconserveerd, hebben nabestaanden maximaal 24 uur om afscheid te nemen. Dat kan emotioneel zwaar zijn.

Het lichaam wordt gebruikt voor medisch onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, bijvoorbeeld voor het ontwikkelen van nieuwe operatietechnieken. Aanmelden kan niet na overlijden; je moet dit zelf bij leven regelen via een universiteit of universitair ziekenhuis. Een overzicht vind je op www.lichaamsdonatie.info.

Na donatie kan wel een herinneringsbijeenkomst worden gehouden, zonder lichaam maar met uitnodigingen en eventueel een rouwadvertentie. Wij kunnen je hier volledig bij begeleiden.

Resomeren

De wetenschappelijke naam voor resomeren is alkalische hydrolyse. Hierbij wordt het lichaam opgelost in een verwarmde vloeistof met kaliumhydroxide, in een speciale resomator. Het proces duurt ongeveer drie tot vier uur. Daarna blijft een waterige vloeistof en een wit poeder over, vergelijkbaar met as na crematie.

Er wordt al decennia gelobbyd voor resomeren als wettelijke vorm van lijkbezorging. Een eerder kabinet heeft ingestemd met aanpassing van de Wet op de lijkbezorging. Zodra de nieuwe Uitvaartwet ingaat, wordt resomeren legaal en direct toepasbaar. In Nederland staan al meerdere resomatoren klaar.

Veraarden

Veraarden, ook wel humaan composteren of humusatie genoemd, is een proces waarbij het lichaam wordt omgezet in voedzame aarde. De overledene ligt op organisch materiaal zoals hooi en stro, waarin micro-organismen het lichaam afbreken. De ontstane humus kan worden gebruikt om planten of bomen te voeden.

In delen van Amerika en Duitsland is veraarden al toegestaan. In de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein voert het bedrijf Meine Erde sinds 2022 ‘Reerdigungen’ uit. In Nederland is deze vorm van lijkbezorging nog niet toegestaan.

Veel gestelde vragen

Wat is een zeemansbegrafenis (zeemansgraf) en kan dat in Nederland?

Een zeemansgraf betekent dat de overledene op volle zee wordt toevertrouwd aan het water. In Nederlandse wateren is dit alleen toegestaan in noodsituaties. Wie toch een zeemansgraf wenst, wijkt uit naar landen waar dit wel mag, zoals het Verenigd Koninkrijk.

Waarom is een granieten grafsteen niet duurzaam?

Graniet is een gesteente van 100 tot 500 miljoen jaar oud. De winning veroorzaakt grote landschapsaantasting en gaat vaak gepaard met slechte arbeidsomstandigheden. Daarnaast kost zowel de winning als het transport – vaak meer dan 20.000 kilometer per schip – enorm veel energie. Dat staat in schril contrast met het feit dat grafstenen na relatief korte tijd worden vergruist en hergebruikt als puin.

Wil je hulp bij het maken van een keuze?

Twijfel je tussen begraven, cremeren of een alternatieve vorm zoals resomeren of veraarden? Neem dan gerust contact met ons op. Wij luisteren naar je wensen, denken met je mee en kunnen de uitvaart volledig voor je verzorgen.