Islamitische begraafplaats, welke voorwaarden?
2 februari 2026
Vraag nummer: 71281
Geachte heer Van der Putten,
Namens de Islamitische gemeenschap is het verzoek gedaan mee te werken aan de realisatie van een Islamitische begraafplaats. Ik heb daar een aantal vragen over:
- onder welke voorwaarden geldt een initiatiefnemer als "kerkgenootschap" als bedoeld in de Wlb?
- wanneer de gemeente een deel van de bestaande begraafplaats aanbiedt en initiatiefnemer wijst dit af, in hoeverre is de gemeente dan verplicht gronden aan te kopen? Maakt het uit of het aanbod wordt afgewezen op reguliere (geen mooie plek, te ver) of religieuze (grond eerder al in gebruik als begraafplaats) gronden?
Antwoord:
Geachte heer,
Dit is een lastige materie, want bestuursrechtelijk deels nog in ontwikkeling.
De organisatie van de islamitische gemeenschappen in Nederland is anders ingericht dan het traditioneel-christelijke begrip kerkgenootschap. Ik durf ook niet te zeggen wat de voorwaarden of eigenschappen zijn om als kerkgenootschap aangemerkt te kunnen worden. Ik heb voorwaarden gelezen die ik zelf als onzinnig betitel. Sommige gemeenten deden of doen daar heel moeilijk over, terwijl andere nergens een probleem van maken. De weinige jurisprudentie die er over dit onderwerp is, is te gering om de vraag van diverse kanten in te kleuren.
Ik zou in het algemeen adviseren om soepel te zijn. Om twee redenen: 1) men is een deel van de eigen bevolking behulpzaam bij de realisatie van een voor haar belangrijke wens en 2) in de Wblo die de Wlb gaat vervangen, is men soepeler voor (islamitische) geloofsgemeenschappen, zodat de definitie van het begrip 'kerkgenootschap' minder relevant wordt. Wat nu misschien wel of niet wringt bij een bepaalde definitie, zal dat over een paar jaar niet meer doen. Dan heeft het ook geen zin om je er nu erg druk over te maken.
De Wlb gaat er van uit dat kerkgenootschappen de keus hebben: of een deel van een gemeentelijke begraafplaats gebruiken, of een geheel eigen begraafplaats oprichten. Wat de gemeente liever wel of niet heeft, is minder relevant dan de wens van de geloofsgemeenschap.
Artikel 40 lid 3 Wlb zegt "Indien het kerkgenootschap geen eigenaar van de benodigde grond is, dragen burgemeester en wethouders desgevraagd zorg, dat het kerkgenootschap de grond, mede gelet op de staat, waarin deze ingevolge het tweede lid moet verkeren, op redelijke voorwaarden in eigendom kan verwerven." Dit wordt vaak zo uitgelegd dat de gemeente ook verplicht kan zijn om gronden aan te kopen.
Ik meen dat iets dergelijks ook speelde in de gemeente Amersfoort, ongeveer 2 jaar geleden, maar ik heb dat niet intensief gevolgd. Misschien kunt u zelf nagaan hoe dat is afgelopen, onder welke condities.
Waarom een geloofsgemeenschap een aangeboden stuk grond afwijst (geen mooie plek, te ver of iets anders) speelt mijn inziens geen rol. Maar er zijn te weinig voorbeelden en er is te weinig jurisprudentie om conclusies uit te trekken.
Ik heb niet gemerkt dat de vraag of de beoogde locatie al eerder begraafplaats was, een rol heeft gespeeld bij de locatiekeuze. In Utrecht is de keus gevallen op een deel van een bestaande begraafplaats; in Winterswijk ook. In Zaltbommel was eerst ook sprake van een deel van een bestaande begraafplaats, maar kwam men om andere redenen niet tot zaken. In Tiel is de nieuwe islamitische begraafplaats niet eerder begraafplaats geweest.
Overal zijn de omstandigheden anders. Men zal altijd moeten proberen er in goed overleg uit te komen. Dat geldt voor beide partijen.
Met vriendelijke groet,
mr W.G.H.M. van der Putten
TIP
Nieuwe site voor mensen die zelf de regie over hun overlijden in handen willen hebben:
www.exit.nl. Met:
- documenten voor medische beslissingen: euthanasieverklaring, volmacht, behandelverbod etc.;
- uitvaartwensen vastleggen;
- een eenvoudige crematie regelen.
TIP
Een uitvaart zoals u dat wilt, zonder compromisssen. Regel hier uw uw exclusieve begrafenis of crematie.
TIP
Bezoek ook eens de video-adviesrubriek: Infotheek - reportages – kijkersvragen - juridische vragen en antwoorden.
Zoals over de aankoop en het behoud van een graf voor eeuwig:
Zoals: Wie is verantwoordelijk voor de kosten van de uitvaart?
TIP
Melden van overlijden. Landelijk gratis meldnummer overlijden: 0800-783 73 43.
TIP
Regel hier uw begrafenis of crematie.
TIP
www.urnenwinkel.nl. De mooiste collectie urnen voor de beste prijs.
